09.2016

Rzeźby Tony’ego Cragga w Orońsku

Po niemal 20 latach polska publiczność ponownie ma okazję podziwiać twórczość jednego z najbardziej znanych rzeźbiarzy na świecie, Tony'ego Cragga, który wraz z kilkoma innymi brytyjskimi artystami, takimi jak Antony Gormley, Anish Kapoor czy Mark Wallinger, współtworzy potęgę współczesnej rzeźby angielskiej. Sztuka Tony’ego Cragga została szybko zauważona i doceniona przez świat artystyczny. Przełomowym okazał się rok 1988, kiedy to twórca reprezentował Wielką Brytanię na 43. Biennale w Wenecji i w tym samym roku dostał prestiżową nagrodę Turnera w Londynie.

Eulalia Domanowska, kuratorka orońskiej wystawy, o twórczości artysty pisze następująco: Tony Cragg, w czasach kiedy pojęcie rzeźby uległo poszerzeniu o obiekty ready-mades, instalacje czy rzeźby wirtualne, konsekwentnie promuje klasyczne jej pojmowanie. Udało mu się – w obliczu nowoczesnej nauki i techniki, a także przemian, jakie dokonały się w praktyce i teorii sztuki – głosić  ważną rolę rzeźby i nie brzmieć przy tym jak strażnik wymierającej tradycji. Uznawany jest za mistrza materiału. Jego prace, wykonane z brązu, kamienia, szkła, ceramiki, żywic czy drewna, zachwycają organiczną formą, dynamiką meandrującego kształtu, intrygującymi tytułami. Sytuują się pomiędzy sztuką abstrakcyjną a figuratywną. (…) Cechą, która ujawniła się już we wczesnej twórczości, a następnie była kontynuowana w następnych dekadach był jego innowacyjny, poszukujący stosunek do materiału. Początkowo używał rzeczy znalezionych, gotowych, składając z nich nowe całości. Przykładem, pokazywanym na obecnej wystawie w Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, jest praca zatytułowana „Minster” z 1988 roku. Złożone z metalowych pierścieni kolumny zdradzają fascynację Cragga dadaistyczną koncepcją ready-made Marcela Duchampa, a także wyrobami przemysłu metalowego. W latach 90. Cragga zaczynają pociągać klasyczne materiały rzeźbiarskie i organiczny świat natury. Pojawia się większe zainteresowanie twórczością takich mistrzów jak Naum Gabo, Constantin Brâncuşi, zwłaszcza jego paryską pracą „Endless Column” z 1937 roku, a także twórczością brytyjskiego klasyka XX wieku, Henry’ego Moore’a. Z brązu, drewna, kamienia, eleganckiej stali nierdzewnej czy żywicy powstają organiczne formy, które podlegają rotacji, kompresji bądź innemu przekształceniu. Szczególnie seria „Early Forms” i rzeźby zbudowane z profili ludzkich twarzy reprezentują tę tendencję. Ekspresyjne kształty wydają się odbijać fizyczne i psychiczne siły formujące ich materię. To nie ona jednak, a wyrażenie emocji zdaje się odgrywać pierwszorzędną rolę. Te tendencje są obecne w twórczości Cragga do dnia dzisiejszego. Artysta czerpie inspiracje z rozmaitych źródeł i dziedzin życia. „Dla Cragga – zauważa angielski badacz i historyk sztuki Jon Wood – rzeźba jest aktywnym sposobem zadawania światu pytań i katalizatorem podnoszącym naszą wrażliwość. Potrzebuje jej nie tylko po to, by wizualizować, kształtować i przedstawiać skomplikowane idee, ale również by eksplorować świat materialny i odkrywać jego możliwości. Stąd biologia, tak jak chemia czy fizyka, prowadzi jego krytyczne myślenie o rzeźbie i pozwala mu przemyśleć swoją rolę oraz wyobrazić sobie jej dzisiejszy potencjał”. Tony Cragg jednocześnie nadał rzeźbie nową jakość i stał się jej współczesnym klasykiem.

Na wystawie w orońskim Centrum Rzeźby Polskiej  prezentowanych jest ponad 40 różnorodnych prac z lat 1984–2015, będących reprezentatywnym przeglądem jego fascynującej twórczości. Eksponowane w galeriach, jak i w parku, dają niepowtarzalną okazję poznania sztuki jednego z najsławniejszych i najważniejszych współczesnych rzeźbiarzy. Obok prac przestrzennych zobaczyć można zestaw rysunków i akwarel, które są samodzielnymi seriami dzieł sztuki, dającymi widzowi szerszy pogląd na twórczość Tony’ego Cragga. Centrum Rzeźby Polskiej przygotowało też specjalny program edukacyjny towarzyszący tej wystawie. Ekspozycja objęta została honorowym patronatem Ambasadora Wielkiej Brytanii w Polsce oraz British Council w Warszawie.

do 30 listopada 2016
Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko, ul. Topolowa 1 
www.rzezba-oronsko.pl