02.2014

Jerzy Brukwicki

Sztuka lat 1918-1939 w Polsce

Dwudziestolecie międzywojenne było okresem niezwykłego ożywienia polskiego życia kulturalnego i artystycznego. Nastąpił niebywały rozkwit literatury, muzyki, teatru, architektury, sztuk plastycznych, narodziny filmu. Tej twórczej atmosferze towarzyszyła rewolucja form towarzyskich i obyczajów, zalew nowej mody, które stały się tłem dla nowoczesnego stylu szalonych lat 20. i 30. minionego wieku. Nastąpiła niespotykana dotąd nobilitacja codzienności. Album „Sztuka II RP” Stefanii Krzysztofowicz-Kozakowskiej, zawierający bogaty, zróżnicowany materiał ilustracyjny, znakomicie odtwarza koloryt i klimat tamtego niezwykle ciekawego czasu.
Autorka zabiera czytelnika w atrakcyjną, pełną emocji podróż po obszarach nowoczesnej architektury, malarstwa, rzeźby, grafiki, sztuki użytkowej, zaprasza na wielkie światowe wystawy, na których polscy artyści zdobywają bezgraniczne uznanie i najwyższe nagrody. Informuje o pogoni za nowymi manifestacjami i programami twórczymi, o pojawiających się nieustannie kierunkach i tendencjach, o powstających grupach i stowarzyszeniach artystycznych.  Poznajemy twórczość Miruty Słońskiej, Barbary Brukalskiej, Szymona Syrkusa, Bohdana Pniewskiego, Zdzisława Mączeńskiego, Juliusza Żurawskiego, Tadeusza Kozłowskiego, Adolfa Szyszko-Bohusza, Tadeusza Tołwińskiego, Oskara Sosnowskiego, Tadeusza Michejdy, Ludwika Wojtyczki, Anny i Aleksandra Kudelskich, Zofii Stryjeńskiej, Wacława Borowskiego, Leona Chwistka, Zbigniewa Pronaszki, Meli Muter, Tadeusza Makowskiego, Tadeusza Czyżewskiego, Eugeniusza Zaka, Zygmunta Waliszewskiego, Jana Cybisa, Henryka Berlewiego, Mieczysława Szczuki, Karola Hillera, Henryka Stażewskiego, Stanisława Ignacego Witkiewicza, Rafała Malczewskiego, Tadeusza Pruszkowskiego, Marka Włodarskiego, Xawerego Dunikowskiego, Henryka Kuny, Marii Jaremy, Henryka Wicińskiego, Władysława Skoczylasa, Bogny Krasnodębskiej-Gardowskiej, Stefana Mrożewskiego, Wacława Wąsowicza, Brunona Schulza, Wiktora Podoskiego, Stefana  Norblina, Tadeusza Gronowskiego, Edmunda Bartłomiejczyka, Stefana Osieckiego, Witolda Chomicza, Stanisława Gałęzowskiego, Romana Orszulskiego, Henryka Grunwalda i wielu innych.

Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska zwraca szczególną uwagę na znaczenie informacji i propagandy w ówczesnej polskiej rzeczywistości społeczno-politycznej i gospodarczej. One to narzuciły wyjątkową rolę plakatowi. W rozdziale „Wielkie jutro” autorka pisze o jego misji i dokonaniach, o ideach plakatów politycznych z okresu wojny polsko-bolszewickiej, o narodzinach plakatu reklamowego. Rzeczowo opisuje rozwój nowoczesnego projektowania wnętrz, mebli, tkanin, ceramiki, szkła, biżuterii. W tej dziedzinie polscy artyści proponowali nowe, interesujące formy, kształty i kolorystykę, odnosili znaczące sukcesy na scenie europejskiej i amerykańskiej.

Swoją fascynującą książkę, poświęconą sztuce czasów niezwykłych, emocjonujących, Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska kończy następującą addendą: Nowa sytuacja polityczna wyzwoliła olbrzymi potencjał twórczy, wszak, jak to zanotował kronikarz międzywojennego Zakopanego, Rafał Malczewski: Wskoczyliśmy w wolność. Skok ten okazał się impulsem do rozkwitu kultury we wszystkich jej aspektach. Tworzyły wtedy wielkie postaci polskiej literatury i poezji, teatru i kabaretu, muzyki i kina, a także malarstwa, rzeźby, grafiki, architektury, designu.

Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska „Sztuka II RP”. Wydawnictwo BOSZ, Olszanica 2013, s. 232